Anadolu Yaklaşımı Uygulaması ve KOBİ’lerin Finansman İhtiyaçları

ANADOLU YAKLAŞIMI UYGULAMASI

VE KOBİ’lerin FİNANSMAN İHTİYAÇLARI KOBİ’lerin MALİ BORÇLARININ YAPILANDIRMASI & ANADOLU YAKLAŞIMI Genel Olarak; Anadolu Yaklaşımı’nın yasal altyapısı, aynı İstanbul Yaklaşımının yasal alt yapısı gibi; KOBİ’lerin finansman sorununun çözümüne yönelik olarak değil, Bankalara olan finansal borçlarının ödenmesine yönelik olarak hazırlanmıştır. Kamuoyunda konuşulan ihtiyaçlar, finansman sorunu ve bunların çözümü iken; buna atfen çıkan yasal düzenleme doğrultusunda yapılan tüm hazırlıklar aslında finansman sorununa çözüm değil, mevcut borçların ödenme şekil ve esaslarını düzenlemektedir. Kamuoyunda Anadolu Yaklaşımı ( A.Y ) olarak adlandırılan yasal düzenleme Aralık 2006 da yayınlamış olup, TBB öncülüğünde hazırlanan Çerçeve Anlaşması Nisan 2007 de BDDK nın onayından geçmiş olup, AY kapsamında borç yapılandırması için başvurular, 2 yıl süre ile Nisan 2009 a kadar yapılabilecektir. KOBİ’lerin AY kapsamına girebilmeleri için;

• Mali kesime olan borçları sorunlu hale gelmiş olan ve 31.10.2006 tarihinden önceki tarihlerde TOA hesaplarında izlenen kredi borçlarının olması,

• Sınai&ticari faaliyete devam eden ve borçlarının yapılandırılmasından sonra da istihdama katkıda bulunmaya devam edeceği belirlenmiş olması, Ve talep edilen bilgi&belgelerle Nisan 2009 a kadar başvurulması gerekmektedir. Yasal düzenleme yapılmadan, yaklaşık bir yıl öncesinden kamuoyunda gündem oluşturulmuştur olup; KOBİ’lere verilecek Can Suyu – Borç silinmesi – İlave krediler ön plana çıkmıştır. Yasal düzenlemede; kredi borcunun faiz ya da anaparasının azaltılması & silinmesi – ilave krediler verilmesi gibi konularda bir yasaklama yoktur. Ancak Bankacılık teamülleri doğrultusundaki uygulamalar ve alınan idari kararlar, kamuoyunun beklentilerini karşılayamamıştır. A.Y Kapsamında sunulan imkanlar özetle; A.Y genel olarak, mali kurumların KOBİ’lerle tek tek ve farklı anlaşmalar yapmaları yerine, aynı KOBİ den alacaklı olan tüm Bankaların aynı anlaşmaya ve mutabakatla uymalarını sağlayan, vergi istisnaları ile teşvik edilen bir yasal altyapıdır. KOBİ’lerin ölçeklerine göre nüanslanan avantajlar sağlamaktadır. A – Toplam mali borcu 750.000 YTL nin altında olan mikro ve küçük ölçekli KOBİ’ler için;

• Standart Yöntemde yapılan borç hesaplama yöntemi ve uygulanan faiz oranları, Mali kesimin kredi faiz oranlarının çok çok altında belirlenmiş olup, ödemelerini normal ödeyen bir KOBİ ye göre yaklaşık olarak %25 – 30 arasında daha düşük borç tespiti yapılabilmektedir.

Anadolu Yaklaşımı’nın Kapsamı ve Başvuru Koşulları

• Yapılan borç tespitinden sonra peşin ya da kısa vadeli ödemelerde, faiz borcunun % 50 sine kadar silinmesini içeren opsiyonlar bulunmaktadır.

• Borçluların mal varlıklarını satarak borçlarını ödeyebilmelerine imkan tanıyan düzenlemeler bulunmaktadır. B – Toplam mali borcu 750.000 YTL nin üzerindeki Orta Ölçekli İşletmeler için ise;

• Standart bir borç hesaplama yöntemi ve faiz oranı olmamakla beraber, referans uygulamalara göre hareket edilen ve kredi borcunu ödeyen KOBİ’lere göre mutlak bir avantaj sağlanan sözleşmeler yapılmaktadır.

• Yapılan değerlendirmelere göre, ilave bir finansman sağlanması halinde mevcut borcun ödenebilir ve KOBİ nin ekonomiye kazandırılabilir olduğu örneklerde ilave finansman imkanları bulunmaktadır. Sıkça karşılaşılan sorunlar; Gerek yasal düzenleme öncesindeki kamuoyu beklentilerinin farklılığı ve gerekse KOBİ sermayedarlarının farklı düşünce yapıları nedeniyle karşılaşılan ve genellik arzeden konular şöyledir.

• Mal varlıkları ile tüm borçlarını dahi ödeyebilecek durumda olunmasına rağmen, Bankaların kabul sınırlarını zorlayacak yöntem ve faiz oranları ile borç hesaplanmasının talep edilmesi,

• Sermayedarların işletme dışındaki mal varlıklarını satarak borç ödeme yerine, borçlarını faizsiz ya da düşük faizle ve uzun vadeli yapılandırma istenmesi,

• Sermaye arttırımına gitme imkanları olan KOBİ’lerin, varlıklarını satıp bunu yapmak yerine teminat vererek ilave kredi talep etmeleri,

Borç Yapılandırmasında Sunulan İmkânlar

• Kredi borçlarını uzun süredir ödemiyor olmalarına rağmen, yapılan anlaşmadan sonraki tarihlerde de uzun süreli ödemesiz dönem talep edilmesi,

• Ödemesiz dönemlerin sadece ana para ödemesiz değil, bir de faiz ödemesiz olarak talep edilmesi, Şeklinde özetlenebilecek olan, ticari teamülleri zorlayan konularla sıkça karşılaşılmaktadır. Bankalar tarafından olumlu karşılanamayan taleplerin genellikle; borç yapılandırmasını aşan, borç silinmesine ya da “ af “ mahiyetindeki talepler ile kredi uygulamalarına yönelik Bankacılık kural ve teamüllerinin dışında kaldığı görülmektedir. Bunların yanı sıra; yasanın tam adından da anlaşılacağı gibi ( 27/12/2006 tarih, 5569 sayılı Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun ) yasal düzenleme KOBİ’lerin mali sektöre borçlu olması üzerine inşa edilmiştir. Mali sektöre borcu olmayan, vergi – ssk – enerji vs kamusal borçları olanlar ile piyasa borçları olan KOBİ’lere yönelik herhangi bir uygulama bulunmamaktadır. Yasa kapsamında; sadece mali kesime borçlu olan KOBİ’lerin, AY kapsamında mali kesime olan borçlarını yapılandırmış olmaları kaydıyla kamusal nitelikli borçlarının da taksitlendirilmesinin yolu açıktır. Kamu alacaklarının da ( Vergi, SSK, Enerji vs ) mali kuruluşlarla aynı borç hesaplama yöntem ve faiz oranları kullanılarak – aynı vadelerde yapılandırılması halinde daha etkin ve adil olunacaktır. Anadolu Yaklaşımı uygulamasının en çok tepki çeken yönlerinden birisi budur. KOBİ’lerin Borç Yapılandırma kapsamına girebilmeleri için; Borç yapılandırma uygulamasının temel amaçları; borcun önce çevrilebilir hale getirilmesi, sonra ödenebilir seviyelere düşürülerek,işletmenin mali açıdan rantabilitesi sağlandıktan sonra borcun firmanın serbest kullanımında olacak bir kredi haline dönüştürülmesi şeklinde oluşmalıdır. Mali açıdan sorunlu hale gelmiş olan işletmelerin, finansal kesim tarafından borçlarının yapılandırması, borçlarının döndürülebilir ve sonra da ödenebilir hale gelmesi ve ekonomiye yeniden kazandırılması sürecinde finansal destek vermeye devam edilmesi için;

• İşletmenin karlılık ve verimlilik analizleri yapılarak, rantabl bir kuruluş haline gelebileceğinin öngörülmesi,

• Bu süreci yönetecek olan sermayedar yapısının, gerekli idari ve mali önlemleri alacak potansiyel yeterlilikte ve kararlılıkta olması,

• Sermayedarlar tarafından, borç yapılandırmasının başarıya ulaşabilmesi için genellikle üretimin ve organizasyonun da yapılandırılmasına ihtiyaç olduğunun farkında olunması,

• Hem alacaklıların hem de şirket sermayedarlarının kendi önceliklerinin, kazan – kazan modeli geliştirilerek ortak payda da buluşmasını sağlayacak bir süreç yönetimi geliştirilmesi, Halinde, sermayedarlar – mali kesim ve kamusal açıdan etkin sonuçlar alınabilecektir Zira kamusal düzenlemelerle organize edilen borç yapılandırma modelinin nihai amacı;

Yapılandırma Sonrası Finansman İhtiyacı

• Salt işletmelerin borçlarının yapılandırılarak ödenmesini dizayn etmek değil,
• Mali açıdan sorunlu halde olan şirketlerin tüm yönleriyle yapılandırılarak, istihdam – üretim – ihracat vs açısından ekonomiye yeniden kazandırılması, Olacaktır. Bu amaçla, KOBİ sermayedarlarının; işletme dışı ve getiri düzeyleri düşük mal varlıklarının nakte dönüştürüp, sermaye arttırıcı & borç azaltıcı işlemlerle, işletmenin yapılandırılarak rantabl hale getirilmesinin ana amaçlardan birisi olduğuna inanmaları sağlanmalıdır. Kamuoyuna yansıyan örneklerin; KOBİ’lerin yapılandırılması suretiyle ekonomiye kazandırılmaları ve istihdama katkıda bulunmaları amaçlı olmaktan çok, mali borçların ödenmesi amaçlı borç indirimleri – vadelendirmeleri – ek finansman kullanılması konusundaki taleplere dayandığı görülmektedir. Oysaki; KOBİ’lerin mali ve idari açılardan yapılanması – karlılık ve verimlilik açılarından optimum ölçeğe kavuşmaları ve faaliyetlerinden katma değer yaratabilir hale gelmelerini teminen ihtiyaç duyacakları finansman olanaklarına kavuşmalarının sağlanması hedeflenmelidir. Bu amaçla mali borçlarının yapılandırılmaları ise bir alt düzenleme olarak gerekmektedir. 3 – ) Firmaların borçlarının yeniden yapılandırılarak ekonomiye kazandırılmaları sürecinde, kısmen de olsa işletmeye yeni&ilave sermaye koymak gerekebilmektedir. Ancak evvelce vermiş olduğu kredileri geri alamayarak bilançolarında karşılık ayırmış olan mali kesim için ilave kredi limiti açmak; bazen Bankacılık teamülleri dışında kalmakta bazen de karar organlarında tereddütlere neden olabilmektedir. Mali Yapılandırma için gerekli olan ek kredilerin kaynak temini ve riskinin; Kredi Garanti Fonu – Risk Sermayesi Kurumları – Kredi Sigorta kurumları ya da mesleki örgütler gibi, kamu otoritesi tarafından düzenlenen & teşvik edilen organizasyonlar tarafından desteklenmesi sağlanması etkinliği arttıracaktır. 4 – ) Ekonomiye yeniden kazandırılmak amacıyla borçları yapılandırılan şirketlerin kredi borçları; uygulamada genellikle tümüyle tasfiye içeren bir ödeme planına tabi tutulmaktadır. Oysa ki, yapılandırma sonucunda sağlıklı bir mali yapıya sahip bir şirket olunabilmesi için desteklenen şirketlerin; borçları döndürülebilir ve sonra da ödenebilir hale geldikten sonraki süreçte de, diğer finansörler tarafından da kredibil olarak değerlendirilinceye kadar özellikle yapılandıran finansal kuruluş tarafından desteklenmeye ihtiyacı olmaktadır. Bu uygulamaya baz teşkil edecek bir mevzuata ihtiyaç bulunmaktadır. 5 – Borç yapılandırmasına gidilen KOBİ’ler için, Bankaların sorunlu kredi alacakları için ayırmış oldukları karşılık tutarlarını azaltan & iptal edilebilmesi imkanını taşıyan düzenlemeler getirilmesi, mali kesimi borç yapılandırma konusunda teşvik edici olabilecektir.

KOBİ’lerin FİNANSMAN SORUNLARI
KOBİ’ler için yapılacak finansman destek uygulamalarının etkinliğini arttırabilmek için

; KOBİ’lerin ( Orta Büyüklükteki İşletmeler – Küçük Ölçekli İşletmeler – Mikro Ölçekli İşletmeler şeklinde ) alt segmentlerine göre ayrılıp, uygulama ve mevzuatın farklılaştırılması gerekir. Zira KOBİ’lerin bu alt segmentlerinde faaliyet gösteren firmaların finansal ihtiyaçları ile bunların giderilme yöntemleri birbirlerinden oldukça farklıdır. KOBİ’lerin alt segmentlerine göre farklılaştırılarak uygulanmak üzere, aşağıdaki global konularda düzenlemeler yapılamasında fayda görülmektedir.

• ÖLÇEK EKONOMİSİ ve OPTİMİZASYON Küçük İşletmelerin faaliyet gösterdiği bir çok iş kolunda, işletmelerin ölçek ekonomisinde optimizasyonu sağlayamadıkları için; rantabl olabilme imkanları zayıftır ve sabit maliyetlerini düşürememekte ve karlılıklarını maksimize edememektedirler. – ENTEGRASYON Bir diğeri için hammadde ya da yarı mamul üreten, oysaki birbirleri arasında ara malı & girdi ve/veya hizmet sunarak birbirlerini tamamlayarak entagrasyon sağlayabilecek ve kümelenme yöntemiyle dışsal etkilerden olumlu sonuçlara sağlayabilecek iş kollarında; her bir ünitenin yarattığı katma değer oranı oldukça düşük olabilmekte iken, aralarındaki entegrasyonun sağlanması halinde yaratılan değer, işletmelerin toplamı için yeterli olabilmektedir. Bu amaçla;

KOBİ Finansmanında Ölçek ve Garanti Mekanizmaları

• Gerek DPT ve gerekse Sanayi Bakanlığı gibi Kamusal otoritenin belirleyeceği iş kollarında ve bölgelerde; optimum ölçek ekonomileri belirlenmeli,

• KOSGEB gibi kamusal organizasyonlarla, entegre olabilecek ve KÜMELEŞME sağlanarak dışsal kazançların sağlanabileceği iş kolları belirlenmeli,

• İşletmeler, İŞ BİRLİĞİ & GÜÇ BİRLİĞİ gibi ortaklıklar oluşturmak suretiyle entegrasyon sağlayarak, optimum ölçek ekonomisine ulaşmaları için teşvik edilmeli,

• Belirtilen ortaklıklar için hukuksal tüzel kişilik oluşumu için mevzuat geliştirilerek, mali teşvikler geliştirilerek, istihdam maliyetlerinde avantajlar sağlanmalı,

• Bu şekildeki oluşumların finansal açıdan desteklenmeleri amacıyla finans sektörüne yönlendirme, teşvik ve görev verilmelidir.

– KREDİ GARANTİ & SİGORTA KURUMU

Sermaye birikimi yeterli olmadığı ve finans kuruluşlarının teminat taleplerini karşılayamadığı için finansman ihtiyacını gideremeyen, özellikle mikro ve küçük ölçekli KOBİ temsilcilerinin büyüme projelerini hayata geçirme imkanları kısıtlı kalabilmektedir. Başta sendikalar, sanayi ve ticaret odaları olmak üzere, reel sektörün meslek örgütlerinin; nakit ve mal varlıklarını, oluşturulacakları kredi garanti & sigorta kurumları aracılığı ile üyelerinin finans imkanlarından daha kolay ve daha geniş imkanlarla kullanabilmelerini destekleyebileceklerdir. Bu amaçla geliştirilecek yasal düzenleme ile önemli bir altyapı sağlanabilecektir. – MİKRO FİNANS Özellikle tarım&hayvancılık ve esnaf &sanatkar kesimi ekonominin karıncalarıdır. Sermayesinden ziyade şahsi becerileri ile belirli bir üretim ya da hizmet sunumunu yaparak ekonomik faaliyete katılabilecek mikro ölçekli işletmeler arttırıldığı sürece hem işsizlik oranlarında olumlu gelişmeler sağlanabilecek hem de yarının büyüyüp gelişecek işletmelerin temelleri atılabilecektir. Meslek örgütlenmeleri suretiyle oluşturulacak birlikteliklere verilecek kamusal güçle, mikro ölçekli KOBİ’lere, mikro finans & mikro kredi uygulamasının yaygınlaşması teşvik edilmelidir. Bu amaçla Esnaf Kefalet ve Tarım Kredi Kefalet Kooraratifleri uygulaması geliştirilerek yaygınlaştırılması hedeflenmelidir.