Taahhüt Firmalarının Değerlendirilmesi

TAAHHÜT FİRMALARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Konut, altyapı, üstyapı,elektirifikasyon inşaat işleri şeklinde ayrıma tabi tutulan inşaat taahhüt sektörünün kredi gereksinimini doğuran sebepler aşağıdaki şekilde özetlenmiştir;

Taahhüt Firmalarında Kredi İhtiyacının Kaynakları

• İhaleye iştirak edilmesi nedeniyle, ihale makamına hitaben verilecek olan geçici teminat mektubu,

• Kazanılan ihale için ihale makamına verilmesi gereken kesin teminat mektubu
• Alınacak avans için teminat mektubu verme zorunluluğu,
• İşe başlamak için ihtiyaç duyulan nakdi işletme sermayesi,
• Makine parkının yetersizliği nedeniyle ihtiyaç duyulan yatırım ihtiyacıdır.
• Hak ediş ödemelerinde gecikmeler için nakit ihtiyacı,

– TAAHHÜT FİRMALARININ KREDİ ANALİZİ Taahhüt firmalarının kredi ihtiyaçlarının başlangıcını, ihaleye girmek için gerekli olan geçici teminat mektubu ile oluşmaktadır. Geçici teminat mektubu keşif bedelinin %3 oranında verilmektedir. İhalenin alınması durumunda söz konusu işin alınacağı ve sözleşme şartları çerçevesinde yapılacağına ilişkin olarak ihale (sözleşme) bedelinin %6’sı oranında kesin teminat mektubu verilmektedir. Taahhüt sektöründe,ihalesi açılan her işle ilgili ve işe özel koşulları barındıran sözleşme şartnameleri hem ihale makamı ve ihaleyi alan firma açısından , hem de bankalar açısından son derece önem arzetmektedir. Nihayetinde işin konusu,tanımı , içeriği , hak ediş dönemleri, ödemeleri, süresi sözleşmede belli olduğundan hem firma açısından hem de banka açısından nakit döngüsünün önceden bilinmesi açısından önem arzetmektedir. Avans teminat mektubu, genelde ihalenin büyük olması durumlarında ihale makamlarınca başlangıç işletme sermayesi olarak verilmektedir. Verilen avans yine sözleşmede belirtilen oranlarda ve dönemlerde yapılan ve hak edilen hak edişlerden kesilerek tahsil edilmektedir. Sonuç olarak taahhüt firmalarında ihalenin alınması durumunda sözleşme içeriğinden;

• İşin parasal büyüklüğü,
• buna bağlı olarak kredilendirilecek tutar,
• ihtiyaç duyulan kredi türü, tutarı ve makuliyeti,
• İşin temrin planı ve ödenek imkanlarına göre vadesi,
• Firma nakit döngüsü ve hakedişlerin takibi
• hak edişlerin bankamıza kanalize edilmesi belirlenebilmektedir.

Sözleşme, Hakediş ve Nakit Döngüsü

Genel anlamında inşaat taahhüt işi ile iştigal eden firmalar , özellikle kamusal ihalelere giren firmalar ; bir üretim yada ticaret firması gibi değil daha ziyade bir organizasyon fonksiyonunu ifa ederler. İhale edilen işi kendi kaynaklarından inşa etmek şeklinde değil , elbetteki işe göre değişen bir sermaye gereksinimi duymakla beraber, iş veren dairenin kaynaklarıyla yine işverenin istediği işi yapma şeklinde faaliyet gösterirler. Bu nedenle ; ihale edilen işin şartnamesinin içeriği – işin ödenek toplamı – ihale kırım oranı – ihale tutarı ve hakediş planı gibi kritik bilgiler kredilendirme sürecinde en önemli konulardır. İnşaat Taahhüt sektöründeki firmaların kredi analizlerinde özel öneme sahip olan Referans Kredi Limiti , aşağıdaki verilere göre hesaplanmaktadır. ….. Görüldüğü gibi referans kredisi limiti ; geçmiş dönemlerde tamamlanan işler – makine parkı – devam eden işlerin ağırlıkla etki yaptığı bir şekilde hesaplanır ve ağırlıklı olarak firmanın geçmiş/güncel performansını gösterir Firmalara tahsis edilecek kredi limitleri ise, gelecek projeksiyonlarını içeren bir değerlendirmeye göre belirlenir Gayrinakit kredi türleri ;

• Geçici TM limiti ; firmanın ihalesine girmeyi planladığı işlere – açılacak ihalelere –

ihale makamlarının bütçeden aldığı paylar ile yıllık iş planlarının büyüklüklerine göre, konumuz firmanın iş alma iştahına göre belirlenecektir.Firmaların ihalelerde verdikleri kırım oranları – mevcut makine parkları ile organizasyon beceri ve deneyimleri, önümüzdeki döneme ilişkin potansiyel ihale iştirakleri hakkında bilgi verecektir.

• Kesin TM limiti ; İhalesi kazanılan işlerle ilgili bütçe ödenek durumu – ihale kırım

Referans Kredi Limiti ve Gelecek Projeksiyonu

oranı – iş ile ilgili şartnamenin detayları – hak ediş planı ve firmanın mobilizasyon/ işe başlangıç için yeterli işletme sermayesinin varlığı gibi güncel ve gelecek kriterlerine göre belirlenecektir. Bu nedenle ; firmaların geçici yada kesin TM limitlerinin, direkt olarak Referans Kredisi Limitine endekslenerek belirlenmesi doğru olmayacaktır. Referans limitleri elbette bir gösterge olacaktır ancak, gelecek projeksiyonunu gösteren geçici / kesin TM limitlerinin belirlenmesinde bir baz teşkil etmekten öteye gitmeyecektir.

• Avans TM limiti ; Genellikle sadece bu konuya özgü bir kredi fasıl limiti tahsisi

yapmak yerine, kesin TM limitinden avans TM na münakale yapılması uygulanmaktadır. Özellikle işin başlangıcı için yüklü harcamalar yapılması gereken işlerle – işin kısa sürede bitirilmesi istenen işlerde – hak ediş dönemlerinin arası uzun olan işlerde işveren daireler müteahhitlere ön avans ödemesi yaparlar ve bunun karşılığında da avans TM isterler. Bu işlemi , nakit kredi teminine yönelik TM undan farklı değerlendirmek esastır.

Teminat Mektubu Türlerinde Risk Yönetimi

Kesin TM verilen işlerde, bu işle ilgili avans TM nu da vermek işin doğalında vardır. Zira kesin TM verilen firma o işin ihalesini kazanmıştır ve rantabl görülen bu işle ilgili olarak da Bankamız kesin TM nu vermiştir. Verilen TM karşılığında alınan avans tutarının , kesin TM verilerek alınması temin edilen işle ilgili harcamalara yönelik olarak kullanılıyor olması işin temel kriteridir. Aynı anda birden fazla sayıda ve hatta farklı iş kollarında faaliyet gösteren firmaların, avans tutarlarını aldıkları işle ilgili harcamalarına değil de diğer ihtiyaçlarında kullandıkları görülmektedir. Bu durum kredi riskinin yönetiminde sorunlar çıkaracak boyutta önemlidir. Kesin ve Avans TM verilen işle ilgili harcama ve hak ediş ödemelerinin Bankamız üzerinden geçirilmesi, hem müşteri verimliliği hem de kredi riskinin izlenmesi açısından en önemli yöntemdir. Bankaların uygulamalarında ; geçici TM verilen işin kazanılması halinde kesin TM nun verilmesinin doğal olduğu , bunu takiben ihalesi kazanılan işin bir de avans ödemesi mevcut ise bu avansın alımı için de firma lehine avans TM verilmesinin doğal olduğu bilinmektedir. Hatta geçmiş İhale kanununda yer alan keşif artışı uygulamasında, kesin TM verilen işle ilgili keşif artışına yönelik TM nun da veriliyor olması işin en doğal unsuru olarak değerlendirlimektedir. Alınan avanslar için verilecek TM unda temel değerlendirme kriterleri ; 1 – Alınan avans tutarının, sözkonusu işe yönelik harcanacak olması ve bunun takibi, 2 – Avans alınan işin kar marjının ne oranda olduğu ,

• İşin niteliği gereği harcama yoğunluğunun inşaatın hangi aşamalarında yoğunlaştığı

ve harcama/hak ediş dengesinin sağlanıp sağlanmadığı,

Gibi temel konular olacaktır. İhalesi kazanılan işin bir avans ödemesinin olması halinde avans TM verilmesinden imtina edilmesi yada avans TM karşılığında nakit blokaj istenmesi yada bunun oranının işin gerçeğinin dışında belirlenmesi ; Taahhüt edilen işin yapılamaması sonucunda kesin TM nun tazmin edilme riskini tetikleyecektir.